Malta jest jednym z najmniejszych krajów świata, a jednak niewiele miejsc kryje tak głębokie warstwy historii i kultury. Każdy zdobywca Morza Śródziemnego zostawił swój ślad na tych wyspach — od prehistorycznych rolników po Kawalerów, od Arabów po Brytyjczyków. Kwiat tego dziedzictwa żyje do dziś w języku, religii i codziennych tradycjach Maltańczyków.
Świątynie Megalityczne — Najstarsze na Świecie
Świątynie megalityczne Malty to najstarsze wolnostojące budowle kamienne, jakie przetrwały do dziś — wzniesione przed egipskimi piramidami i przed Stonehenge. Stanowiska takie jak Ħaġar Qim, Mnajdra oraz świątynie Ġgantija na Gozo są wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Ogromne bloki kamienne, niektóre ważące po kilka ton, wznieśli przedstawiciele cywilizacji, o której wciąż niewiele wiemy. Pod ziemią kryje się Hypogeum Ħal Saflieni — podziemna świątynia wykuta w skale, jedyna taka na świecie.
Kawalerowie Świętego Jana
W 1530 roku cesarz Karol V nadał wyspy Zakonowi Świętego Jana — Joannitom, czyli Kawalerom Szpitalnym. W 1565 roku odparli oni Wielkie Oblężenie przez Imperium Osmańskie, jedną z wielkich bitew europejskiej historii. Po zwycięstwie wielki mistrz Jean de Valette wzniósł nowe ufortyfikowane miasto — Vallettę — które dziś w całości jest miastem światowego dziedzictwa. Kawalerowie pozostawili po sobie pałace, katedry i fortyfikacje, które do dziś kształtują maltański krajobraz.
Język Maltański — Wyjątkowy w Europie
Maltański to jedyny język semicki zapisywany alfabetem łacińskim i jedyny język semicki będący językiem urzędowym Unii Europejskiej. Jego korzenie tkwią w arabskim dialekcie sycylijskim, ale wchłonął tysiące słów z włoskiego, sycylijskiego i angielskiego. Maltańczycy są dwujęzyczni: na co dzień mówią po maltańsku i po angielsku, a wielu rozumie także włoski. Ta mieszanka językowa czyni maltański żywym świadkiem historii wyspy.
Katolicyzm i Wiejskie Festy
Malta jest głęboko katolicka, a wiara najwyraźniej objawia się w wiejskich festach. Każda wioska świętuje swojego patrona przez cały tydzień uroczystości: kościół zostaje przyozdobiony złotem i adamaszkiem, figurę świętego niesie się w procesji ulicami, a orkiestry dęte grają do północy. Dwa kluby muzyczne w każdej wiosce często dzieli zażarta rywalizacja, która nadaje festom energii. Zwieńczeniem jest zawsze pokaz fajerwerków naziemnych (ġigġifogu) — Maltańczycy należą do najlepszych pirotechników na świecie.
Odwaga Malty i Krzyż
Podczas drugiej wojny światowej Malta przetrwała jedne z najcięższych bombardowań w historii. W 1942 roku król Jerzy VI odznaczył całą wyspę Krzyżem Jerzego za odwagę jej mieszkańców — medalem, który dziś widnieje na maltańskiej fladze. Ośmioramienny Krzyż Maltański, spuścizna Kawalerów Świętego Jana, stał się symbolem narodowym widocznym wszędzie: na monetach, w biżuterii i na flagach. Każde z ramion symbolizuje jedną z cnót, które mieli uosabiać kawalerowie. Razem symbole te spajają długą historię wyspy w jedną tożsamość oporu i przetrwania.
Gościnność i Życie na Placu
W sercu maltańskiej kultury leży gościnność. Plac kościelny jest centrum życia towarzyskiego w każdej wiosce — miejscem, gdzie ludzie zbierają się po mszy, piją kawę w klubie i rozmawiają do wieczora. Rodzina i wspólnota pozostają w centrum wszystkiego, a niedziela wciąż jest świętym dniem długiego obiadu z całą rodziną. To poczucie przynależności, podtrzymywane przez festy i tradycje, jest być może najcenniejszym dziedzictwem wyspy.
Luzzu i Morze
Luzzu to tradycyjna maltańska łódź rybacka, malowana w jaskrawych czerwieniach, żółciach i błękitach. Na dziobie widnieje namalowane Oko Ozyrysa (lub Horusa), symbol sięgający czasów fenickich, mający chronić rybaków przed niebezpieczeństwami morza. W Marsaxlokk setki łodzi luzzu wypełniają port i tworzą jeden z najbardziej ikonicznych widoków Malty.
Gallariji — Drewniane Balkony
Gallariji — zamknięte drewniane balkony wystające z fasad budynków — to charakterystyczny element architektury Malty, zwłaszcza w Valletcie i Birgu. Malowane na zielono, czerwono lub żółto, nadają miastom niepowtarzalny charakter.
Rzemiosło i Muzyka Ludowa
Tradycje rękodzielnicze Malty są pradawne i wciąż żywe. Koronka oraz srebrny filigran to cenne sztuki, przede wszystkim na Gozo, gdzie kobiety do dziś ręcznie tkają koronki. W muzyce għana to tradycyjna pieśń ludowa — śpiewana improwizacja poetycka, często przybierająca formę wokalnego pojedynku między dwoma śpiewakami. Te tradycje, wraz z festami i kuchnią, utrzymują maltańską tożsamość przy życiu w nowoczesnym świecie.