Il-kċina Maltija hija taħlita ta' għeruq Mediterranji: influwenzi Sqallin, Għarab, Taljani u Ingliżi jingħaqdu f'togħmiet li ilhom mijiet ta' snin jitfasslu fuq dawn il-gżejjer żgħar. Kull dixx jirrakkonta storja ta' bdiewa, sajjieda u familji li għamlu l-aħjar bl-affarijiet li kellhom. Din hija gwida għall-ikel li verament għandek tipprova meta żżur Malta u Għawdex.
Il-Pastizzi — Is-Snack Nazzjonali
Jekk hemm ħaġa waħda li kull Malti jħobb, dawk huma l-pastizzi. Dan huwa għaġina flaky mimlija bl-irkotta friska jew biż-piżelli mħawrin. Jinbiegħu jaħarqu mill-forn fil-pastizzeriji mad-dawra kollha tal-gżira, u jiswew ftit ċenteżmi biss. Il-Maltin jiekluhom fi kwalunkwe ħin tal-ġurnata — mal-kafè filgħodu jew bħala ikla ħafifa. Fil-Belt u fir-Rabat issib pastizzeriji li ilhom miftuħa ġenerazzjonijiet.
Il-Ftira — Il-Ħobż Malti
Il-ftira hija ħobża ċatta u tonda bi trqiq fin-nofs, imnaqqxa fil-lista tal-UNESCO tal-wirt kulturali. Timtela biż-żejt taż-żebbuġa, tadam imqatta', tonn, kappar, żebbuġ u ġbejniet — dan huwa l-famuż ħobż biż-żejt, l-ikla t'kull sajjied u bidwi. Sempliċi, imma tirrappreżenta t-togħma ta' Malta aħjar minn kull dixx ieħor.
Il-Fenkata — Id-Dixx Nazzjonali
Il-fenek huwa l-qalba tal-kċina Maltija, u l-fenkata hija okkażjoni soċjali daqs kemm hi ikla. Il-fenek jinqela l-ewwel fl-inbid u l-frott tal-bużbież, imbagħad jitgħabba bl-aljoli u jinħema bil-mod. L-ewwel isservi l-għaġin bil-fenek (spagetti fis-sugu), imbagħad il-laħam innifsu. Villaġġi bħal Mġarr huma famużi għall-fenkati u ħafna Maltin imorru apposta hemm biex jieklu fenkata mal-familja jew mal-ħbieb.
Il-Bragioli u l-Laħam
Il-bragioli huma rombi tal-laħam taċ-ċanga mimlijin bil-bajd mgħolli, il-bejken, it-tewm u l-frak tal-ħobż, imbagħad imħolla jinħemew bil-mod fis-sugu tat-tadam. Dan huwa ikel tal-Ħadd, dixx li jieħu l-ħin imma jiswa kull minuta.
It-Tjur tal-Baħar — Lampuki u Aljotta
Malta hija mdawra bil-baħar, u l-ħut huwa essenzjali. Fil-ħarifa, il-lampuki (il-koryfena) jaslu bil-mijiet u s-sajjieda ta' Marsaxlokk jaqbduhom bit-tekniki tradizzjonali. Il-torta tal-lampuki — pasti mimli bil-ħut, il-kaboċċi u l-kappar — hija speċjalità staġjonali. L-aljotta hija soppa tal-ħut bit-tewm, it-tadam u r-ross, ħafifa u mimlija togħma tal-baħar.
Il-Ġbejniet ta' Għawdex
Mill-gżira ta' Għawdex jiġu l-ġbejniet — ġobniet żgħar tondi magħmulin mill-ħalib tan-nagħaġ jew tal-mogħoż. Isibuhom friski, imnixxfin jew imħawrin bil-bżar iswed. Mal-ħobż tal-Malti u tazza nbid, huma perfetti.
Il-Ħelu — Imqaret u Kannoli
L-imqaret huma djamanti tal-għaġina moqlijin mimlijin bil-pejst tat-tamal, imħawrin bl-ilma taż-żahar u l-appilsina. Issibhom jinbiegħu jaħarqu fit-toroq matul il-festi. Il-kannoli, li ġejjin mill-influwenza Sqallija, huma tubi tal-għaġina krokkanti mimlijin bl-irkotta ħelwa. Il-kapunata — verżjoni Maltija tal-caponata — u l-kwareżimal jissieħbu magħhom fuq il-mejda tal-ħelu.
X'Tixrob — Kinnie, Cisk u l-Inbid
Ix-xarba nazzjonali hija l-Kinnie, luminata kannella bit-togħma tal-larinġ morr u l-ħxejjex aromatiċi — togħma li tħobb jew tobgħod, imma unikament Maltija. Il-birra lokali hija ċ-Cisk, lager ħafifa perfetta għal jum sħun. L-industrija tal-inbid Maltija qed tikber ħafna: kantini bħal Marsovin jipproduċu nbejjed mill-għeneb indiġenu bħall-Ġellewża u l-Girgentina. Fi tmiem l-ikla, ħafna jixorbu tazza bajtra, likur ħelu magħmul mill-frott tal-bajtar tax-xewk.
Fejn Tiekol — Il-Belt u Marsaxlokk
Il-Belt Valletta saret destinazzjoni kulinari b'ħafna ristoranti moderni li jġeddu d-dixxijiet tradizzjonali. Imma għall-esperjenza l-aktar awtentika, mur Marsaxlokk nhar ta' Ħadd: raħal tas-sajjieda bil-luzzus ikkuluriti fil-port, suq tal-ħut frisk u ristoranti fejn tiekol il-qabda tal-ġurnata dritt mill-baħar. Hemm togħma ta' Malta li ma tinsa qatt.